Motoryka mała i duża dziecka w wieku przedszkolnym jest istotnym elementem prawidłowego rozwoju psychoruchowego. Wpływa nie tylko na ogólną sprawność fizyczną oraz koordynację wzrokowo-ruchową, ale także zdolność do wykonywania codziennych czynności. Poniżej znajdziesz odpowiedzi na pytania, jakie znaczenia ma motoryka mała, a jakie motoryka duża, co to tak właściwie jest i czy warto ją wspierać.
Motoryka to całokształt zdolności ruchowych człowieka, obejmujący kontrolę nad ruchem ciała. Najczęściej dzieli się ją na dwa obszary: motorykę dużą i motorykę małą, które są ze sobą ściśle powiązane i rozwijają się równolegle.
Terminu motoryka duża używa się w odniesieniu do ruchu całego ciała oraz pracy dużych grup mięśniowych, które umożliwiają dziecku wykonywanie podstawowych czynności ruchowych, takich jak chodzenie, bieganie, skakanie czy utrzymywanie równowagi. Prócz nich, do tego rodzaju motoryki zalicza się także:
Rozwój motoryki dużej wpływa na ogólną sprawność fizyczną, koordynację ruchową oraz zmysł orientacji, a także stanowi fundament dla dalszego rozwoju motoryki małej i umiejętności niezbędnych w codziennym funkcjonowaniu dziecka.
Motoryka mała obejmuje precyzyjne ruchy dłoni, palców i nadgarstków, które wymagają dobrej koordynacji z narządem wzroku oraz odpowiedniego napięcia mięśniowego. W jej zakres wchodzą przede wszystkim:
Dobrze rozwinięta motoryka mała i duża dziecka w wieku przedszkolnym stanowią filar gotowości szkolnej. O ile motoryka duża pozwala maluchowi pewnie poruszać się w przestrzeni, zdobywać nowe umiejętności ruchowe i uczestniczyć w zabawach, o tyle motoryka mała umożliwia precyzyjne wykonywanie codziennych czynności oraz przygotowuje rękę do pisania i rysowania.
Motoryka dziecka w wieku przedszkolnym wymaga ćwiczeń. Chociaż najmłodsi naturalnie uczą się wielu ruchów poprzez zabawę i codzienną aktywność, świadome wspieranie jej rozwoju przynosi wiele korzyści, w tym poprawę sprawności fizycznej oraz większą pewność siebie. Ze względu na to, jakie znaczenie dla rozwoju ma motoryka, co to jest i jak wiąże się z koordynacją ruchową, równowagą i precyzją, najlepiej ćwiczyć ją poprzez zabawę angażującą jednocześnie całe ciało i drobne ruchy ręki.
Warto zadbać, by aktywności z zakresu motoryki małej i dużej proponowane dziecku były dostosowane do jego wieku oraz możliwości fizycznych i poznawczych. Chociaż 3 lata okresu przedszkolnego z punktu widzenia dorosłego nie są długim okresem, dla kilkulatka często oznaczają połowę życia i wiążą się z ogromnym postępem w rozwoju. W tym czasie zmienia się nie tylko proporcja ciała, ale także siła mięśni, koordynacja ruchowa, wytrzymałość, zdolność koncentracji oraz precyzja wykonywanych czynności. Dzięki temu motoryka mała i duża u dzieci sześcioletnich przedstawia się zupełnie inaczej. Sześciolatki potrafią wykonywać znacznie bardziej złożone zadania ruchowe – biegi z przeszkodami, precyzyjne rzuty, skoki na jednej nodze czy rysowanie drobnych elementów – podczas gdy młodsze dzieci dopiero rozwijają podstawowe umiejętności i potrzebują prostszych, krótszych form aktywności.
Więcej o tym, jak przebiega rozwój dziecka na etapie przedszkola, pisaliśmy również tutaj: Rozwój dziecka w wieku przedszkolnym. Rola przedszkola w rozwoju dziecka.
Chociaż rozwój ruchowy wymaga równoczesnego stymulowania obydwu obszarów motoryki, im młodsze dziecko, tym większe znaczenie ma motoryka duża. Przykłady ćwiczeń z jej zakresu mogą być następujące:
Ze względu na rolę, jaką w rozwoju dziecka odgrywa motoryka duża, odpowiednie ćwiczenia często wprowadza również przedszkole. Placówki nie tylko zapewniają dzieciom warunki do codziennej aktywności ruchowej (np. poprzez organizowane zabawy i gry zespołowe), ale także wspierają rozwój integracji motoryki z codziennymi czynnościami: przenoszeniem zabawek, ustawianiem klocków czy wykonywaniem prostych zadań porządkowych. Motorykę pomaga rozwijać także gimnastyka w przedszkolu czy inne dodatkowe zajęcia ruchowe (taniec, rytmika).
W przypadku przedszkolaków ważną rolę odgrywa również motoryka mała. Ćwiczenia, które ją rozwijają, pomagają zdobywać sprawność manualną, poprawiają koordynację ręka–oko i przygotowują do nauki pisania. Jednocześnie warto pamiętać, że motoryka mała i duża dziecka w wieku przedszkolnym są ze sobą ściśle powiązane i dopiero po wypracowaniu sprawności w zakresie tej drugiej dziecko jest w stanie w pełni korzystać z ćwiczeń rozwijających precyzyjne ruchy dłoni i palców.
Jakie są przykłady ćwiczeń motoryki małej?
Podobnie, jak ma to miejsce w przypadku motoryki dużej, w placówkach wspierana jest także motoryka mała. Ćwiczenia w przedszkolu obejmują przede wszystkim zabawy manualne, grafomotoryczne oraz kształtowanie precyzyjnego chwytu, co angażuje dłonie, palce i nadgarstki. Dodatkowo często łączy się je z codziennymi czynnościami, co pozwala dzieciom rozwijać sprawność manualną w praktycznych sytuacjach, w sposób naturalny i przyjemny.
Biorąc pod uwagę zakres, jaki obejmuje motoryka mała, co to jest i czemu służy, rysowanie można uznać za jeden z jej przykładów. To aktywność, którą mogą podejmować już najmłodsze dzieci. Motoryka dziecka w wieku przedszkolnym rozwija się poprzez każdy ruch kredką, pędzlem czy mazakiem, stanowiąc trening precyzji, siły palców i koordynacji ręka–oko. Co więcej, rysowanie pozwala eksperymentować z kształtami, liniami i barwami, a przy tym rozwija cierpliwość, wyobraźnię przestrzenną i poczucie kontroli nad własnym ciałem.
W jaki sposób rysowanie rozwija małą motorykę?
Podobnie jak rysowanie, pisanie to także motoryka mała. Przykłady tych aktywności dobrze pokazują potrzebę ćwiczenia precyzyjnych, płynnych ruchów ręką, które umożliwiają kontrolę nad narzędziem pisarskim, rozwijają koordynację ręka–oko oraz wzmacniają mięśnie dłoni i palców.
Warto wiedzieć, że motoryka dziecka w wieku przedszkolnym rozwija się podczas nauki pisania stopniowo – najpierw poprzez zabawy grafomotoryczne i rysowanie, a następnie poprzez układanie liter i sylab.
Wiemy, jak ważna jest motoryka u dzieci, dlatego nasze przedszkole w Warszawie na Woli Bajeczka stawia na aktywności, które rozwijają ciało i ręce przez zabawę, ruch i twórcze eksperymentowanie. Dzieci praktycznie codziennie uczestniczą w zajęciach ruchowych, torach przeszkód, zabawach równoważnych oraz ćwiczeniach manualnych i grafomotorycznych, dzięki którym rozwijają zarówno motorykę dużą, jak i małą w sposób naturalny.
Już teraz poznaj bliżej nasze wartości i przekonaj się, że przedszkole Bajeczka to idealne miejsce dla Twojego dziecka! Rekrutację prowadzimy przez cały rok, w ramach wolnych miejsc.
